Rạch Vẹm — làng chài và bãi biển

Làng chài ở mạn bắc đảo

Rạch Vẹm là một làng chài nhỏ ở phía bắc Phú Quốc, cách trung tâm Dương Đông khoảng hai mươi đến hai mươi lăm cây số. Chừng hai trăm hộ dân sống dọc bờ biển, nhà san sát, phần lớn sống bằng nghề biển.

Nhịp làng vẫn theo con nước. Ngư dân ra khơi qua đêm, sáng sớm đưa tôm cá về bến; phụ nữ ngồi phân loại hải sản, việc mua bán trên bờ diễn ra nhanh gọn. "Làm nghề này cực nhưng quen rồi," ông Nguyễn Văn Tư, một ngư dân ở đây, nói. "Biển thương thì cho nhiều." Biển động thì ông nghỉ vài ngày.

Vương quốc sao biển

Người ta gọi Rạch Vẹm là "vương quốc sao biển". Hàng nghìn con sao biển màu đỏ cam sống trên đáy cát trắng, ngay dưới làn nước nông sát bờ. Phần lớn du khách tìm về làng là vì chúng.

Mùa sao biển kéo về nhiều là từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, khi biển lặng và nước trong. Sang tháng 5, tháng 6 sao biển thưa dần. Những ngày mưa hay trời âm u, nước đục đi và có khi không thấy con nào.

Ngắm sao biển mà không làm hại chúng

Sao biển thở bằng những nốt sần nhỏ phủ khắp thân, bên trong là lớp mô mỏng trao đổi khí với nước. Khi bị nhấc lên khỏi mặt nước, lớp mô ấy hỏng đi, khí CO2 không thải ra được, và con vật chỉ sống được khoảng ba mươi giây trên cạn.

Rạch Vẹm đã có những ngày buồn vì chuyện này. Đầu tháng 4/2021, một du khách Hà Nội bắt gặp hàng chục con sao biển bị xếp trên cát để chụp ảnh; những con nằm ngoài tầm sóng đã cong lại, cứng và đen đi. Tháng 9/2022, ba du khách gom hàng trăm con sao biển phơi lên đá ở mũi Hàm Rồng để chụp hình, khiến người Phú Quốc bức xúc. Chính quyền địa phương khi đó cho biết sẽ tăng tuyên truyền, nhờ người dân nhắc du khách và đặt biển nhắc nhở ở những nơi có sao biển. Năm 2021, Vietnam Airlines còn mở những "chuyến bay sao biển" tới Phú Quốc, tặng hành khách móc khóa sao biển kèm một lời nhắn: hãy bảo vệ sao biển bằng cách không chạm vào chúng.

Cách ngắm đúng rất đơn giản. Để sao biển nằm yên dưới nước và chụp ảnh qua mặt nước. Không nhấc lên, không xếp hình, không cầm tay, vì vi khuẩn trên da và kem chống nắng cũng làm hại chúng. Khi lội nước, nhìn kỹ để không giẫm phải. Và không nhặt sao biển mang về hay phơi khô làm kỷ niệm.

Một ngày trên nhà bè

Ngoài khơi Rạch Vẹm là những căn nhà bè dựng trên cọc gỗ, cách bờ khoảng hai trăm đến bốn trăm mét, nối vào bờ bằng một cây cầu ván. Mỗi căn chừng hai lăm, ba mươi mét vuông, sàn lót ván, mái lá hoặc tôn.

Khoảng chín giờ sáng khách bắt đầu ra bãi. Bãi biển nằm liền mũi Hàm Rồng, cát trắng, nước trong, bãi cạn và không dốc, nên lội nước, bơi, lặn ngắm đáy biển đều dễ. Ngồi trên nhà bè thả chân xuống nước là thú vui đầu tiên.

Bữa trưa là hải sản vừa đánh bắt: ghẹ hấp, nhum sống, cá bớp nướng, mực trứng nướng, nồi lẩu chua hải sản, gỏi cá trích, tôm tít rang tỏi. Buổi chiều nằm võng trên bè, đọc sách, chờ hoàng hôn nhuộm cam cả bầu trời và mặt biển. Ai dậy sớm có thể xem ngư dân kéo lưới, và nếu được mời thì theo thuyền đi câu mực, thả lưới.